Thủy triều và hiệu ứng lớn nhỏ trên vùng biển

  • Thời gian

    31 thg 5, 2024

  • Lượt xem

    105 lượt xem

  • Tác giả

    Bùi Tiến Bích Huệ


Thủy triều là hiện tượng nước biển đổi dạng theo thời gian và vị trí của mặt trăng, mặt trời và trái đất. Bởi vì lực hấp...

thuy-trieu-va-hieu-ung-lon-nho-tren-vung-bien-2024

Giới thiệu về thủy triều

Thủy triều là hiện tượng nước biển đổi dạng theo thời gian và vị trí của mặt trăng, mặt trời và trái đất. Bởi vì lực hấp dẫn của mặt trăng và mặt trời, nước biển trên trái đất bị kéo và đẩy theo các chu kỳ. Các vùng biển có mực nước thay đổi cao và thấp theo đó được gọi là thủy triều. Có hai loại thủy triều chính là thủy triều hàng ngày và thủy triều mặt trăng. Thủy triều hàng ngày xảy ra do ảnh hưởng của mặt trăng khi quay quanh trái đất. Khi mặt trăng ở cùng phía với một vùng biển, nước sẽ rút đi, gây ra thủy triều thấp. Ngược lại, khi mặt trăng ở phía khác, nước sẽ tràn vào, tạo thành thủy triều cao. Thủy triều mặt trăng là do ảnh hưởng của cả mặt trăng và mặt trời. Khi mặt trăng và mặt trời cùng ở cùng vị trí so với trái đất, thủy triều cao hơn và thấp hơn bình thường xảy ra. Đây là lúc mà các biển có mực nước lên cao nhất hoặc xuống thấp nhất. Thủy triều không chỉ ảnh hưởng đến đời sống của các sinh vật biển, mà còn có tác động lớn đến con người. Các khu vực ven biển phải đối mặt với nguy cơ chìm trong nước khi thủy triều cao. Ngoài ra, thủy triều cũng tạo điều kiện thuận lợi cho giao thông hàng hải và kinh doanh. Việc hiểu rõ về thủy triều là quan trọng để giúp con người dự đoán được biến đổi của biển và đảm bảo an toàn cho cuộc sống hàng ngày.

Giới thiệu về thủy triều

Cơ chế hình thành thủy triều

Thủy triều là hiện tượng nổi bật và quan trọng trong tự nhiên. Cơ chế hình thành thủy triều được giải thích bằng sự tương tác giữa lực hấp dẫn của Mặt Trăng và Mặt Trời với hành tinh Trái Đất. Trên bề mặt Trái Đất, nước biển chịu ảnh hưởng của lực hấp dẫn từ Mặt Trăng và Mặt Trời. Khi Mặt Trăng và Mặt Trời đứng cùng phía hoặc ở hai phía đối diện nhau so với Trái Đất, lực hấp dẫn của hai thiên thể này kết hợp tạo thành các lực thuận lợi hoặc đối lập. Điều này gây ra sự kéo nước biển theo chiều ngang, xuất hiện các khoảng trống và hàng triều. Thủy triều có hai dạng chính là thủy triều dâng và thủy triều xuống. Thủy triều dâng xảy ra khi Mặt Trăng và Mặt Trời nằm cùng phía hoặc ở hai phía đối diện nhau, tạo ra một lực thuận lợi hấp dẫn. Nước biển tại vùng nơi Mặt Trăng hoặc Mặt Trời nằm cùng phía sẽ bị kéo lên, gây sự dâng cao của mặt nước. Trái lại, thủy triều xuống xảy ra khi Mặt Trăng và Mặt Trời nằm vuông góc với nhau so với Trái Đất, tạo ra một lực đối lập hấp dẫn. Nước biển tại các vùng này sẽ bị kéo xuống, tạo thành thủy triều xuống. Cơ chế hình thành thủy triều không chỉ ảnh hưởng đến việc di chuyển nước biển mà còn có ảnh hưởng đến đời sống sinh vật trong môi trường nước. Thủy triều là một trong những yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến các loài sinh vật sống ở ven biển và các khu vực đầm lầy. Nó tạo điều kiện cho việc sinh trưởng, sinh sản và săn mồi của các loài sinh vật. Cơ chế hình thành thủy triều đã tạo nên một môi trường sống đa dạng và phong phú trên Trái Đất.

Hiệu ứng của mặt trăng và mặt trời đối với thủy triều

Thủy triều, hiện tượng biến đổi mực nước biển theo thời gian, có một phần được tạo ra bởi hiệu ứng của Mặt Trăng và Mặt Trời. Hiệu ứng này đã được quan sát và nghiên cứu từ hàng ngàn năm trước đến nay. Hiệu ứng của Mặt Trăng đối với thủy triều được gọi là lực hấp dẫn hồi sinh. Khi Mặt Trăng xoay quanh Trái Đất, lực hấp dẫn của nó tác động lên biển khắp nơi trên hành tinh. Nhờ vào hiệu ứng này, ta thấy xuất hiện hai đỉnh thủy triều trên các bề mặt biển, mỗi đỉnh cách nhau khoảng 12 giờ. Khi Mặt Trăng và Mặt Trời đứng cùng một phía hoặc ở hai phía đối diện nhau so với Trái Đất, hiện tượng thủy triều sẽ trở nên mạnh mẽ hơn và gọi là thủy triều cao điểm (spring tide). Mặt Trời cũng có ảnh hưởng không nhỏ đối với thủy triều. Dù lực hấp dẫn của Mặt Trời yếu hơn Mặt Trăng, nhưng khi cả hai hợp lực tác động lên biển, thủy triều sẽ tăng cao hơn bình thường. Điều này diễn ra vào khoảng cuối tháng 3 và cuối tháng 9 hàng năm, khi Trái Đất, Mặt Trăng và Mặt Trời xếp hàng trong một đường thẳng. Hiệu ứng của Mặt Trăng và Mặt Trời đối với thủy triều không chỉ ảnh hưởng tới việc đi lại trên biển mà còn gây ra tác động lớn đến môi trường sống dưới nước. Nó tạo ra các môi trường sống phong phú cho động vật biển và hiện tượng di chuyển mực nước cũng là nguồn cung cấp thức ăn cho nhiều loài sinh vật.

Thủy triều lớn và thủy triều nhỏ

Thủy triều lớn và thủy triều nhỏ là hiện tượng tự nhiên xảy ra hàng ngày trên biển. Khi mặt trăng và mặt trời tương đối thẳng hàng với trái đất, chúng tạo ra lực hấp dẫn lớn, từ đó gây ra sự kéo giãn và nới lỏng của nước biển. Trong suốt 24 giờ, chúng ta có hai thủy triều lớn và hai thủy triều nhỏ. Thủy triều lớn xảy ra khi mặt trăng và mặt trời nằm cùng phía hoặc ở phía đối diện với nhau so với Trái Đất. Lúc này, họ tạo ra một lực hấp dẫn lớn kéo dài theo một hướng duy nhất, gây ra một "đỉnh" nước lớn. Ngược lại, thủy triều nhỏ xảy ra khi mặt trăng và mặt trời đặt ở vị trí vuông góc với nhau so với Trái Đất. Lúc này, lực hấp dẫn bị phân tán và không tác động mạnh vào nước biển, tạo ra một "đỉnh" nước nhỏ hơn. Hiện tượng thủy triều lớn và nhỏ không chỉ ảnh hưởng đến đời sống sinh vật biển, mà còn gây ra sự biến đổi khí hậu và ảnh hưởng đến hoạt động hàng ngày của con người. Gánh nặng của nước biển kéo dài theo thủy triều lớn có thể tạo ra hiện tượng thủy bằng, làm ngập lụt các khu vực ven biển và cống quốc gia. Trong khi đó, thủy triều nhỏ giúp tiết kiệm năng lượng trong việc đi lại trên biển và thúc đẩy việc phát triển kinh tế du lịch ven biển. Đối với con người, việc hiểu và biết cách tận dụng thủy triều lớn và nhỏ là rất quan trọng. Việc xây dựng các công trình thuỷ lợi, như đê chắn, bão cát hay cống thoát nước, giúp hạn chế tác động của thủy triều lớn, phòng tránh nguy cơ ngập úng và thiệt hại về môi trường. Đồng thời, phát triển du lịch ven biển vào thời điểm thủy triều nhỏ giúp tối ưu hóa quy hoạch và tạo điều kiện thuận lợi cho du khách tham gia các hoạt động ngoài trời như câu cá, bơi biển hay thư giãn trên bãi cát trắng.

Ảnh hưởng của thủy triều đến vùng biển và sinh vật biển

Thủy triều là hiện tượng biến đổi mực nước biển theo chu kỳ ngắn hạn, do sự tương tác của lực hấp dẫn giữa Trái đất và Mặt trăng, Mặt trời. Ảnh hưởng của thủy triều không chỉ góp phần điều tiết khí hậu, mà còn ảnh hưởng sâu đến vùng biển và sinh vật biển. Trên vùng biển, thủy triều tạo ra một sự dao động mực nước theo từng giai đoạn. Khi thủy triều rút nước, các vùng biển cạn khô trở nên rõ rệt, tạo điều kiện cho việc tiếp cận và khám phá nền đáy biển. Đây là thời điểm thuận lợi để các nhà khoa học nghiên cứu, thu thập thông tin về đa dạng sinh học, tính chất địa hóa học và địa chất của vùng biển. Tuy nhiên, thủy triều cũng mang lại những ảnh hưởng không tốt đến vùng biển và sinh vật biển. Thủy triều cao có thể gây ra hiện tượng sóng biển mạnh, gây nguy hiểm đối với tàu thuyền và các hoạt động giao thông trên biển. Ngoài ra, khi nước biển dâng cao, lượng muối trong môi trường biển cũng tăng lên, ảnh hưởng xấu đến sự sống của sinh vật biển như rong biển, san hô và cá. Từ những ảnh hưởng này, ta có thể thấy sự quan trọng của việc nghiên cứu và theo dõi thủy triều đối với vùng biển và sinh vật biển. Việc hiểu rõ cơ chế và tác động của thủy triều sẽ giúp chúng ta phát triển các biện pháp bảo vệ và quản lý bền vững vùng biển, đồng thời bảo tồn và phát triển sinh vật biển một cách hợp lý và bền vững.


Tổng số đánh giá: 0

Xếp hạng: 5 / 5 sao